Thứ hai 22/07/2024 18:37

Đừng để “tiền mất, tật mang” vì sử dụng thuốc hết hạn

Nhiều công nhân, lao động do bận rộn với công việc, thiếu kiến thức y tế hoặc tin tưởng vào người bán, đã mua và sử dụng thuốc theo tư vấn của họ mà không chú ý đến hạn sử dụng (date). “Điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe và hiệu quả điều trị”, ThS Lê Quốc Thịnh, Nguyên trưởng khoa Dược, Bệnh viện 71 Trung ương, hiện là Giảng viên Khoa Dược, Trường Cao đẳng Y Hà Nội cho biết.
Thuốc giả, thuốc kém chất lượng - Làm thế nào để nhận diện?

Mua thuốc - không nên tham rẻ

Chị Nguyễn Thị Bích Hồng là công nhân tại một công ty sản xuất linh kiện xe máy tại KCN Thăng Long, Hà Nội. Công việc khá căng thẳng và thường xuyên phải làm ca đêm khiến chị Hồng hay bị mất ngủ, đau đầu. Uống thuốc hoạt huyết dưỡng não một thời gian không đỡ, chị Hồng được đồng nghiệp mua hộ vài gói thuốc (gồm 5-6 loại thuốc khác nhau, đóng thành từng gói nhỏ) ở một tiệm thuốc trong xã.

Dù không biết chính xác đó gồm những thuốc gì, công dụng ra sao, hạn sử dụng thế nào… nhưng tin vào người bạn đã từng sử dụng hiệu quả, chị Hồng vẫn uống. Mấy ngày đầu, chị thấy ngủ ngon hơn, giảm đau đầu rõ rệt. Nhưng sau vài hôm, chị bắt đầu cảm thấy buồn nôn, chóng mặt và mệt mỏi hơn trước.

Lo lắng về tình trạng sức khỏe của mình, chị Hồng mang thuốc đến một nhà thuốc lớn hơn để hỏi và được tư vấn rằng, có thể đây là thuốc đã quá hạn sử dụng vì một số viên thuốc đã thay đổi màu sắc, thậm chí có dấu hiệu mốc.

Đừng để “tiền mất, tật mang” vì sử dụng thuốc hết hạn
Hạn sử dụng được ghi rõ trên bao bì vỏ/hộp thuốc. Ảnh minh họa.

Trên thị trường thuốc những năm gần đây, do tính cạnh tranh quyết liệt giữa các mặt hàng cùng hoạt chất, cùng tác dụng, nên nhà sản xuất, kinh doanh dược phẩm phải tính toán sao cho thuốc đảm bảo đến tay người tiêu dùng không bị cận date.

Đã có trường hợp sửa chữa nhãn mác, hạn dùng của thuốc hết hạn để tiếp tục đưa ra thị trường bị cơ quan chức năng phát hiện, đình chỉ lưu thông. Một số thuốc có giá trị cao sắp hết hạn, khó bán thường được tìm mọi cách đẩy thuốc ra thị trường càng nhanh càng tốt bằng các thủ thuật kinh doanh như khuyến mại, giảm giá…

ThS. Lê Quốc Thịnh cho biết, tình trạng này khá phổ biến ở những nơi có người lao động thu nhập thấp. Với thuốc đã quá cũ, gần hết hạn (thuốc cận date) không thể sử dụng, khó bán nên các nhà thuốc vi phạm thường tẩy xoá, cắt ra để bán lẻ cho những người thiếu hiểu biết.

Mới đây (tháng 4/2024), Công an Quận 10, TP. HCM đã triệt phá thành công đường dây "phù phép" thuốc hết date, thuốc kém chất lượng thành thuốc xịn. Quá trình điều tra xác định đường dây sản xuất, buôn bán thuốc tân dược giả trên do Lữ Phú Thám cầm đầu, hoạt động từ đầu năm 2022 đến nay.

Để sản xuất tân dược giả, các đối tượng thu gom các loại thuốc tân dược sắp hết hạn sử dụng, giá rẻ, đưa về nhà của Thám tại Phường 15, Quận 10 dùng kéo cắt phần ngày sản xuất, hạn sử dụng dập nổi trên mỗi vỉ thuốc, sau đó in date mới vào mặt sau vỉ thuốc thành hạn sử dụng đến năm 2025, 2026; đặt in vỏ hộp, hướng dẫn sử dụng để đưa thuốc giả vào tiếp tục đưa ra thị trường tiêu thụ.

Đừng để “tiền mất, tật mang” vì sử dụng thuốc hết hạn
Công nhân, lao động thường mua thuốc theo tư vấn của người bán. Ảnh minh họa.

"Những nhà thuốc vẫn cho bán các sản phẩm hết date là vi phạm quy định chuyên môn cả về đạo đức và pháp lý nên cần phải phạt rất nặng. Người lao động không nên ham rẻ và mua thuốc theo kiểu như vậy vì nguy cơ bị dùng những thuốc kém chất lượng rất cao”, ThS. Lê Quốc Thịnh nhấn mạnh.

“Việc quản lý các thuốc đã hết hạn, phải tiêu hủy - nếu làm không đúng quy định, thiếu chặt chẽ sẽ bị các đối tượng xấu móc nối để tiêu thụ bất hợp pháp, lừa người dùng thuốc, gây nguy hiểm đến tính mạng người sử dụng. Vì vậy, cần phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong khâu thanh tra, kiểm soát để tránh lọt thuốc hết hạn quay vòng ra thị trường”, ThS. Lê Quốc Thịnh cho hay.

Nhận biết thuốc hết date

Theo Khoản 31, điều 2 Luật Dược năm 2016, hạn sử dụng của thuốc được quy định như sau: "Hạn sử dụng của thuốc là thời gian sử dụng ấn định cho thuốc mà sau thời hạn này thuốc không được phép sử dụng.

Hạn sử dụng của thuốc được thể hiện bằng khoảng thời gian tính từ ngày sản xuất đến ngày hết hạn hoặc thể hiện bằng ngày, tháng, năm hết hạn.

Trường hợp hạn sử dụng chỉ thể hiện tháng, năm thì hạn này được tính đến ngày cuối cùng của tháng hết hạn".

Như vậy, trên bao bì của bất cứ loại thuốc nào cũng phải ghi số lô sản xuất và hạn dùng của thuốc. Hạn sử dụng thuốc được ghi rõ ngày, tháng, năm hết hạn và người dùng thuốc phải sử dụng thuốc trước ngày đó.

Đừng để “tiền mất, tật mang” vì sử dụng thuốc hết hạn
Hạn sử dụng thuốc được ghi rõ ngày, tháng, năm hết hạn và người dùng thuốc phải sử dụng thuốc trước ngày đó. Ảnh minh họa.

Đối với các thuốc hiện nay, việc đóng gói bao bì phù hợp với một liệu trình sử dụng (phác đồ điều trị khoảng 7 ngày hay 10 ngày) và trong mỗi sản phẩm đều phải có tờ hướng dẫn sử dụng thuốc có ghi hạn sử dụng sản phẩm là bao nhiêu tháng.

Đối với một số loại thuốc như kháng sinh, vắc-xin, insulin và các thuốc có nguồn gốc sinh học, hạn dùng thuốc có ý nghĩa rất quan trọng. Hạn dùng thuốc đưa ra một mốc thời gian nhất định để báo trước rằng, dược phẩm hội đủ các tiêu chuẩn về cường độ hoạt tính và sự tinh khiết khi dùng trước thời điểm đó, ThS. Lê Quốc Thịnh phân tích.

Theo ThS. Lê Quốc Thịnh, dấu hiệu dễ thấy nhất khi thuốc cận date hoặc hết date là vỉ thuốc bị cũ, biến dạng, màu sắc thay đổi... nhiều khi chỗ ghi hạn dùng bị cắt, bị sửa chữa, gây mờ nhoè không xem được. Với những sản phẩm cắt rồi thì thuốc có thể bị mốc, bị nhão, chảy nước hoặc ẩm...

"Tất cả các sản phẩm, trong đó có thuốc đã ghi hạn sử dụng thì không nên sử dụng khi đã quá hạn vì không còn hiệu quả nữa. Nếu người bệnh vẫn cố tình sử dụng thì nguy cơ sẽ gặp các phản ứng có hại do những hoạt chất trong sản phẩm hết date gây tác dụng không mong muốn. Ví dụ, kháng sinh amoxicillin nếu hết hạn sử dụng rồi mà vẫn cố tình dùng thì nguy cơ sẽ gây dị ứng, và có thể gây ra các phản ứng không mong muốn như bị tiêu chảy, phát ban... không những không có tác dụng chữa bệnh mà còn gây thêm những bệnh khác”, ThS. Lê Quốc Thịnh nêu rõ.

Đừng để “tiền mất, tật mang” vì sử dụng thuốc hết hạn

ThS Lê Quốc Thịnh, Nguyên trưởng khoa Dược, Bệnh viện 71 Trung ương, hiện là Giảng viên Khoa Dược, Trường Cao đẳng Y Hà Nội. Ảnh: NVCC.

Làm gì khi lỡ uống thuốc hết hạn?

Như vậy, thuốc đã hết hạn không có hiệu quả điều trị do không còn sinh khả dụng. Nếu lỡ uống thuốc hết hạn, người bệnh cần theo dõi những biểu hiện của cơ thể và thông báo cho thầy thuốc nếu có những phản ứng khác lạ.

Trong thực tế, không phải thuốc hết hạn gây ra ngay lập tức những nguy hiểm tại thời điểm đó mà hậu quả có thể đến sau này nếu không dừng thuốc ngay.

Ths. Lê Quốc Thịnh khuyến cáo, ý thức về mua thuốc của người lao động là rất quan trọng, nếu vẫn mua, vẫn dùng thuốc hết hạn thì không những không khỏi bệnh mà còn nguy cơ bị "tiền mất, tật mang".

Do đó, người dùng thuốc hoặc người giám hộ cho bệnh nhân khi sử dụng thuốc mua ở hiệu thuốc, cần phải yêu cầu cung cấp thuốc còn nguyên bao bì đóng gói ở dạng vỉ hoặc hộp; cần đọc kỹ, hỏi lại nhân viên y tế hoặc ghi rõ thời hạn dùng thuốc lên các bao bì bảo quản thuốc để tiện theo dõi.

Tuyệt đối không sử dụng các thuốc bị cắt rời không ghi rõ hạn sử dụng; thuốc hết hạn bị tẩy xoá hạn sử dụng hoặc thuốc không rõ nguồn gốc, không có bao bì đóng gói.

Theo ThS. Lê Quốc Thịnh, thuốc trôi nổi bán trên thị trường không có hạn dùng thường được đưa đến những khu công nghiệp có đông công nhân, vùng xa, miền núi, nông thôn... Vì vậy, cần đẩy mạnh truyền thông cho người lao động, nhân dân không mua, không sử dụng các loại thuốc này.

Đặc biệt, các Trạm y tế, trung tâm y tế cơ sở và điểm sinh hoạt cộng đồng cần tăng cường hướng dẫn người lao động có ý thức bảo vệ sức khoẻ, sử dụng thuốc chữa bệnh theo đúng quy định, tránh việc mua thuốc rời, cắt lẻ rất nguy hiểm và dễ bị những phản ứng có hại của thuốc trôi nổi không rõ nguồn gốc.

“Việc tư vấn và nâng cao nhận thức cho công nhân, lao động về tầm quan trọng của việc kiểm tra hạn sử dụng thuốc và cách sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả không chỉ bảo vệ sức khỏe của người lao động mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và hiệu suất làm việc”, ThS. Lê Quốc Thịnh nói.

Cấp phát, bán thuốc đã hết hạn sử dụng bị xử phạt thế nào?

Theo quy định tại khoản 14, điều 6 Luật Dược năm 2016, việc "cấp phát, bán thuốc đã hết hạn sử dụng, thuốc bảo quản không đúng quy định ghi trên nhãn thuốc, thuốc đã có thông báo thu hồi của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thuốc không rõ nguồn gốc, xuất xứ cho người sử dụng" là hành vi bị cấm.

Theo quy định tại khoản 6, điều 58 nghị định 117/2020/NĐ-CP ngày 28 tháng 9 năm 2020 (quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế), tùy vào giá trị thuốc mà sẽ có mức phạt khác nhau, mức xử phạt dao động từ 5 - 100 triệu đồng. Mức phạt này áp dụng cho cá nhân, với tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ bằng 2 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

Ngoài mức phạt tiền nêu trên, theo quy định tại điểm b, điểm c, khoản 8, điều 58 nghị định 117/2020/NĐ-CP, cá nhân có hành vi bán thuốc hết hạn sử dụng còn có thể bị xử phạt bổ sung với hình thức tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề dược từ 3 - 6 tháng. Đối với tổ chức có thể bị xử phạt đình chỉ hoạt động của cơ sở từ 6 - 9 tháng.

Hưng Thịnh

Tin cùng chuyên mục

Video tổng kết những ấn tượng nổi bật của Lễ hội Xe - Fun Wheels Festival Hạ Long 2024

Sức khỏe lao động

Video tổng kết những ấn tượng nổi bật của Lễ hội Xe - Fun Wheels Festival Hạ Long 2024

Lễ hội Xe - Fun Wheels Festival Hạ Long 2024 đã chính thức khép lại, kết thúc một sự kiện kết hợp nhiều hoạt động hấp dẫn dành cho người hâm mộ ô tô, xe máy.

Đọc thêm

Sát thủ vô hình Xyanua: Cần kiểm soát chặt chẽ hóa chất "độc nhất trong các chất độc"

Bạn cần biết

Sát thủ vô hình Xyanua: Cần kiểm soát chặt chẽ hóa chất "độc nhất trong các chất độc"

PGS. Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ thực phẩm, Trường ĐH Bách Khoa Hà Nội cho biết: Xyanua là chất cực độc, tồn tại dưới nhiều hình thức và có thể dễ dàng gây tử vong chỉ với một lượng rất nhỏ. Xyanua có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa, hô hấp, hoặc thậm chí qua da nếu tiếp xúc trực tiếp.

Hợp tác bảo vệ quyền lợi lao động ngành Y tế 6 tỉnh Bắc Trung Bộ

Sức khỏe lao động

Hợp tác bảo vệ quyền lợi lao động ngành Y tế 6 tỉnh Bắc Trung Bộ

Công đoàn Y tế Việt Nam và Liên đoàn Lao động 6 tỉnh Bắc Trung Bộ vừa ký Quy chế phối hợp giai đoạn 2024-2028 nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đoàn viên, người lao động trong ngành.

Người lao động cần lưu ý gì khi bổ sung vitamin?

Sức khỏe lao động

Người lao động cần lưu ý gì khi bổ sung vitamin?

Theo TS.BS Trương Hồng Sơn - Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, người lao động cần cẩn thận khi bổ sung vitamin bởi việc uống vitamin liều lượng bao nhiêu, vào thời điểm nào để đạt hiệu quả cao nhất và tránh các tương tác bất lợi không phải ai cũng biết.

Rối loạn tâm thần vì mạng xã hội

Sức khỏe lao động

Rối loạn tâm thần vì mạng xã hội

Không thể phủ nhận lợi ích của mạng xã hội nhưng hệ lụy mà nó gây ra cũng không hề nhỏ!

Một số vấn đề về quản lý vệ sinh lao động và chăm sóc sức khỏe người lao động

Sức khỏe lao động

Một số vấn đề về quản lý vệ sinh lao động và chăm sóc sức khỏe người lao động

Công tác quản lý vệ sinh lao động và chăm sóc sức khỏe người lao động đã có nhiều cải thiện nhưng vẫn gặp nhiều thách thức. Do đó, cần tập trung thực hiện nhiều giải pháp nâng cao chất lượng trong tình hình mới.

Doanh nghiệp và công đoàn chủ động đảm bảo an toàn lao động và sức khỏe người lao động

Sức khỏe lao động

Doanh nghiệp và công đoàn chủ động đảm bảo an toàn lao động và sức khỏe người lao động

Theo Công đoàn Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, Công đoàn Công ty TNHH MTV Cà phê Việt Đức và Công ty Cơ khí điện thủy lợi đã tích cực triển khai nhiều biện pháp nhằm đảm bảo môi trường làm việc an toàn, lành mạnh cho người lao động.

Cần nhanh chóng hoàn thành kê đơn thuốc điện tử

Sức khỏe lao động

Cần nhanh chóng hoàn thành kê đơn thuốc điện tử

Ở các quốc gia tiên tiến, kê đơn thuốc điện tử là việc đương nhiên.

Vận động hơn nửa triệu cán bộ, đoàn viên ngành Y đăng ký hiến tặng mô, tạng

Sức khỏe lao động

Vận động hơn nửa triệu cán bộ, đoàn viên ngành Y đăng ký hiến tặng mô, tạng

Hội Vận động hiến mô, bộ phận cơ thể người Việt Nam, Công đoàn Y tế Việt Nam và Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam vừa ký kết Chương trình phối hợp tuyên truyền, vận động "Đăng ký hiến tặng mô, tạng – cho đi là còn mãi".

Công nhân Thủ đô mong có chỗ ở trọ an toàn

Sức khỏe lao động

Công nhân Thủ đô mong có chỗ ở trọ an toàn

Vấn đề về chỗ ở trọ an toàn, đảm bảo điều kiện sống tối thiểu vẫn là một mối lo ngại lớn đối với rất nhiều công nhân ở Thủ đô Hà Nội.

Hai Công đoàn ngành ký kết hợp tác với MED-GROUP

Sức khỏe lao động

Hai Công đoàn ngành ký kết hợp tác với MED-GROUP

Nhằm cung cấp giải pháp toàn diện chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần cho đoàn viên, người lao động, Công đoàn Y tế Việt Nam, Công đoàn Thông tin và Truyền thông Việt Nam vừa ký kết thỏa thuận hợp tác chương trình phúc lợi với Công ty Cổ phần Đầu tư MED-GROUP.

Cháu bé 5 tuổi tử vong - đau lòng chuyện ngộ độc thực phẩm

Sức khỏe lao động

Cháu bé 5 tuổi tử vong - đau lòng chuyện ngộ độc thực phẩm

Sau nhiều tuần chữa trị tích cực tại Bệnh viện Nhi đồng 1, TPHCM, bệnh nhi 5 tuổi trong vụ ngộ độc bánh mì ở Đồng Nai đã tử vong, điều này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng an toàn thực phẩm ở nước ta.

Những điều quan trọng cần biết về vi chất dinh dưỡng

Sức khỏe lao động

Những điều quan trọng cần biết về vi chất dinh dưỡng

Ngày mùng 1 - 2 tháng 6 là Ngày Vi chất dinh dưỡng - đây là những chất mà cơ thể chỉ cần một lượng rất nhỏ nhưng lại đóng vai trò vô cùng quan trọng. Nếu thiếu sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là ở trẻ nhỏ.

Các cấp công đoàn nỗ lực xây dựng môi trường không khói thuốc lá tại nơi làm việc

Sức khỏe lao động

Các cấp công đoàn nỗ lực xây dựng môi trường không khói thuốc lá tại nơi làm việc

Nhân dịp hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5/2024 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá (từ ngày 25 - 31/5/2024), đồng chí Vũ Mạnh Tiêm, Phó Trưởng ban Tuyên giáo - Tổng LĐLĐ Việt Nam đã trao đổi với phóng viên Tạp chí Lao động và Công đoàn về công tác tuyên truyền thực hiện Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá và triển khai xây dựng môi trường không khói thuốc tại nơi làm việc trong các cấp công đoàn.

Tìm giải pháp phòng tránh bệnh nghề nghiệp cho nhân viên Y tế

Sức khỏe lao động

Tìm giải pháp phòng tránh bệnh nghề nghiệp cho nhân viên Y tế

Công đoàn và chính quyền có vai trò quan trọng trong việc phối hợp để đưa ra các biện pháp phòng, tránh bệnh nghề nghiệp cho đoàn viên và nhân viên Y tế.

Phát động Giải chạy bộ “Vì sức khỏe Việt Nam” chặng 2, lần thứ hai

Sức khỏe lao động

Phát động Giải chạy bộ “Vì sức khỏe Việt Nam” chặng 2, lần thứ hai

Lễ phát động Giải chạy bộ “Vì sức khỏe Việt Nam” lần thứ hai, chặng 2 vừa được Công đoàn Y tế Việt Nam tổ chức tại Hà Nội, ngày 24/5/2024.

Một số vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn từ đầu năm 2024

Sức khỏe lao động

Một số vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn từ đầu năm 2024

Trong 5 tháng đầu năm 2024, cả nước ghi nhận 36 vụ ngộ độc thực phẩm. Số vụ ngộ độc giảm so với cùng kỳ năm 2023 (5 tháng đầu năm 2023 xảy ra 40 vụ ngộ độc), tuy nhiên số mắc tăng hơn 1.000 người. Điều này cho thấy có những vụ ngộ độc số mắc quy mô lớn, hàng trăm người mắc và nhập viện.

4 bước phòng ngừa ngộ độc thực phẩm

Sức khỏe lao động

4 bước phòng ngừa ngộ độc thực phẩm

Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm chủ yếu do ăn phải thức ăn ôi thiu, dùng thức ăn và đồ uống đã quá hạn sử dụng, thức ăn chế biến không hợp vệ sinh, bảo quản không tốt, nhiễm vi sinh và độc tố vi khuẩn gây bệnh. Biết cách phòng tránh ngộ độc thực phẩm là một kỹ năng quan trọng mà mọi người nên nắm vững.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu chấn chỉnh, tăng cường công tác an toàn, vệ sinh lao động

Sức khỏe lao động

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu chấn chỉnh, tăng cường công tác an toàn, vệ sinh lao động

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu các Bộ ngành, địa phương chấn chỉnh, tăng cường công tác an toàn, vệ sinh lao động.

Chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm tại bữa ăn tập thể cho người lao động

Sức khỏe lao động

Chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm tại bữa ăn tập thể cho người lao động

An toàn thực phẩm là yếu tố then chốt đối với sức khỏe và hiệu suất làm việc của công nhân tại các doanh nghiệp. Nhận thức được tầm quan trọng này, nhiều doanh nghiệp đã chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong các bếp ăn tập thể, đảm bảo môi trường làm việc an toàn và lành mạnh cho công nhân.

Đoàn công tác Tổng LĐLĐ Việt Nam thăm hỏi 12 nữ công nhân mang thai bị ngộ độc thực phẩm

Sức khỏe lao động

Đoàn công tác Tổng LĐLĐ Việt Nam thăm hỏi 12 nữ công nhân mang thai bị ngộ độc thực phẩm

Ngày 15/5, đồng chí Phan Văn Anh - Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam cùng đoàn công tác đã trực tiếp tới Bệnh viện hữu nghị Lạc Việt để thăm hỏi, động viên, trao hỗ trợ cho 12 nữ công nhân mang thai bị ngộ độc thực phẩm sau bữa ăn trưa ngày 14/5 tại Công ty TNHH Shinwon Ebenezer Việt Nam (tỉnh Vĩnh Phúc).